تفاوت RCCB و RCBO چیست؟ راهنمای انتخاب محافظ جان
محافظ جان یکی از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی در تابلو برق ساختمان است و در بسیاری از موارد جان افراد را از برق‌گرفتگی نجات می‌دهد. وقتی برای خرید محافظ جان اقدام می‌کنید، با دو نوع اصلی روبه‌رو می‌شوید: RCCB و RCBO. در این مطلب تفاوت این دو، کاربرد هرکدام و نکات انتخاب درست را توضیح می‌دهیم.
محافظ جان چگونه کار می‌کند؟
محافظ جان جریان رفت (فاز) و برگشت (نول) را مدام با هم مقایسه می‌کند. در حالت عادی این دو جریان برابرند. اگر بخشی از جریان از مسیری غیر از نول برگردد، مثلاً از بدن انسان یا بدنه‌ی یک وسیله‌ی برقی به زمین نشت کند، اختلاف ایجاد می‌شود و محافظ در کسری از ثانیه مدار را قطع می‌کند. به این اختلاف «جریان نشتی» یا «جریان باقی‌مانده» می‌گویند.
RCCB چیست؟
RCCB (Residual Current Circuit Breaker) فقط در برابر جریان نشتی واکنش نشان می‌دهد. یعنی اگر مدار دچار اضافه‌بار یا اتصال کوتاه شود، RCCB به‌تنهایی قطع نمی‌کند. به همین دلیل همیشه باید همراه با فیوز مینیاتوری مناسب نصب شود. معمولاً یک RCCB برای چند مدار در ابتدای تابلو قرار می‌گیرد و فیوزهای مینیاتوری هر مدار بعد از آن نصب می‌شوند.
نمونه: محافظ جان RCCB گاسیا مدل SR6HM 1P50 و مدل SR6HM 1P63.
RCBO چیست؟
RCBO (Residual Current Breaker with Overcurrent protection) در واقع یک محافظ جان و یک فیوز مینیاتوری در یک قاب است. این تجهیز هم در برابر جریان نشتی و هم در برابر اضافه‌بار و اتصال کوتاه از مدار محافظت می‌کند. مزیت اصلی RCBO این است که هر مدار حفاظت نشتی مستقل خودش را دارد؛ اگر در یک مدار نشتی رخ دهد، فقط همان مدار قطع می‌شود و بقیه‌ی ساختمان برق‌دار می‌ماند.
نمونه: محافظ جان RCBO گاسیا مدل SL6N 1P32 و مدل SL6N 1P25.
جدول مقایسه RCCB و RCBO
| ویژگی | RCCB | RCBO |
|---|---|---|
| حفاظت در برابر جریان نشتی | دارد | دارد |
| حفاظت در برابر اضافه‌بار و اتصال کوتاه | ندارد (نیاز به فیوز جداگانه) | دارد |
| محل نصب رایج | ابتدای تابلو، برای چند مدار | روی هر مدار به‌صورت مستقل |
| قطع شدن هنگام نشتی | همه‌ی مدارهای بعد از آن | فقط همان مدار |
| قیمت | کمتر (برای چند مدار) | بیشتر (به ازای هر مدار) |
حساسیت محافظ جان را چطور انتخاب کنیم؟
- ۳۰ میلی‌آمپر: رایج‌ترین حساسیت برای حفاظت از افراد در مصارف خانگی و تجاری.
- ۱۰ میلی‌آمپر: برای محیط‌های بسیار حساس و مرطوب، طبق نظر طراح.
- ۱۰۰ یا ۳۰۰ میلی‌آمپر: بیشتر برای حفاظت در برابر آتش‌سوزی ناشی از نشتی، نه حفاظت از جان افراد.
نکات مهم در انتخاب و نصب
- جریان نامی محافظ جان باید از جریان فیوز مدار کمتر نباشد.
- برای مدار تک فاز از نوع دو پل (1P+N) و برای مدار سه فاز از نوع چهار پل (3P+N) استفاده کنید. محافظ‌های چهار پل را در محافظ جان سه فاز ببینید.
- سیم نول مدارهای پایین‌دست نباید با نول مدارهای دیگر مشترک شود؛ وگرنه محافظ بی‌دلیل قطع می‌کند.
- دکمه‌ی تست (T) را ماهی یک بار فشار دهید تا از سالم بودن مکانیزم قطع مطمئن شوید.
- طراحی تابلو و انتخاب نهایی تجهیزات را به برقکار یا مهندس برق دارای صلاحیت بسپارید.
جمع‌بندی
اگر بودجه محدود است و می‌خواهید چند مدار را با یک تجهیز در برابر نشتی محافظت کنید، RCCB به همراه فیوز مینیاتوری انتخاب اقتصادی‌تری است. اگر می‌خواهید هر مدار مستقل باشد و با نشتی یک وسیله کل ساختمان خاموش نشود، RCBO انتخاب بهتری است. انواع محافظ جان گاسیا و بوش را با گارانتی اصالت در الکترو تله ببینید و برای مشاوره پیش از خرید با ما تماس بگیرید.
